Maşından ağ, qara və ya göy tüstü gəlir: səbəbi nədir, nə etməli?

Egzozdan çıxan tüstünün rənginə, nə vaxt gəldiyinə (soyuq, yoxsa isti mühərrikdə; boş dövrdə, yoxsa qaz verəndə) və iyinə fikir versəniz, axtarışı xeyli daraltmaq olar. Şirin iy çox vaxt soyuducu mayenin, yanacaq iyi isə yanmamış yanacağın yandığını göstərir. Mühərrik yağının və antifrizin səviyyəsinə də baxın: səviyyə səbəbsiz düşürsə, tüstü təsadüfi deyil.

Rəngə görə ilk baxışda hansı səbəblərin ehtimal olunduğunu və nəyi yoxlamaq lazım gəldiyini aşağıdakı cədvəldə topladıq:

Soyuq səhər gecəni dayanmış soyuq mühərrikdən çıxan nazik ağ buxar adətən narahatlıq üçün əsas vermir. Bu, egzoz borusunda toplanmış kondensasiyadır və mühərrik isinən kimi keçir. Bir neçə dəqiqədən sonra da tüstü davam edirsə, iş artıq kondensasiya deyil.

Qatı, şirin iyli və davamlı ağ tüstü, xüsusilə antifrizin səviyyəsi səbəbsiz düşürsə, soyuducu mayenin yanma kamerasına keçdiyini göstərir. Bunun səbəbi çox vaxt qalovkanın (blok başlığının) prokladkası və ya çatlamış başlıqdır, buna mühərrik təmiri səhifəsində baxırıq. Genişləndirici bakda qabarcıqlar, yağ qapağının altında qəhvəyi emulsiya da buna işarə ola bilər, amma qısa məsafələrdə sürülən maşında kondensasiyadan da yaranır.

Dizel mühərrikdə soyuq startda ağ-boz tüstü tez-tez yanmamış yanacaqdan gəlir: közərmə şamları (nakal şamları) zəifləyib, farsunka pis püskürür və ya kompressiya aşağı düşüb. Mercedes W166-da gördüyümüz iş bunun həmişə göründüyü kimi olmadığını göstərir: ağ tüstünün səbəbi əvvəlcə farsunkada axtarıldı, amma dərin elektron diaqnostika mühərrik proqramına edilmiş müdaxiləni üzə çıxardı.

Qara tüstü, əsasən dizel mühərriklərdə, havaya nisbətən artıq yanacağın yanmasıdır. Səbəb çox vaxt farsunkalarda olur: iynə damcılayır və ya artıq yanacaq verir, ya da əvvəlki təmirdə maşına uyğun olmayan iynə qoyulub. BMW E61-də gördüyümüz iş məhz bu səbəbdən idi: uyğun olmayan iynələr qara tüstüyə səbəb olmuşdu.

Tutulmuş hava filtri, intercoolerdə və hava borularında sızma, turbonun lazımi təzyiqi yarada bilməməsi, yaxud hisdən tutulub tam açıq qalan EGR klapanı da eyni nəticəni verir: mühərrik lazım olduğundan az hava alır. Bunları necə yoxladığımızı farsunka təmiri və turbo təmiri səhifələrində yazmışıq. Pis yazılmış tuning faylı da qarışığı artıq zənginləşdirib qara tüstüyə səbəb ola bilər.

Sağlam işləyən dizeldə saja filter (DPF) yerində olanda görünən qara tüstü olmamalıdır, çünki filtr çıxan hissəcikləri tutur. Qara tüstü davamlı görünürsə, bu, zədələnmiş və ya sıradan çıxmış filtrə işarə ola bilər; mövzunu saja filterin nə olduğu yazısında ətraflı izah etmişik. Benzin mühərrikdə qara tüstü adətən zəngin qarışıqdandır: hava sərfi və ya lambda sensoru səhv göstərir, ya da farsunkalar artıq yanacaq verir.

Göy və ya boz-göy tüstü mühərrik yağının yanma kamerasında yanmasını göstərir. Turbolu mühərriklərdə səbəblərdən biri turbonun val salniklərinin yeyilməsidir: yağ intercoolerə və hava borularına keçir, oradan da yanma kamerasına sorulur. Bunu turbo təmiri səhifəsində ətraflı yazmışıq.

Klapan salnikləri köhnəlibsə, tüstü çox vaxt maşın uzun müddət dayandıqdan sonra, işə salan kimi görünür və bir azdan azalır. Porşen halqaları köhnəlib və ya kokslaşıbsa, tüstü əksinə, yükləmə altında, qaz verəndə artır. Yağın həddindən artıq doldurulması və ya karternun ventilyasiya (PCV) klapanının tutulması da eyni əlaməti verə bilər.

Bu səbəblərin heç biri özü-özünə keçmir, əksinə, vaxt keçdikcə mühərrik daha çox yağ yeyir. Maşının niyə yağ yediyini və özünüzün nəyi yoxlaya biləcəyinizi maşın niyə yağ yeyir yazısında ayrıca izah etmişik.

Servisə zəng etməzdən əvvəl tüstünün rəngini, nə vaxt göründüyünü (soyuq, isti, boş dövr, qaz verəndə) və iyini yadda saxlayın, mümkünsə telefonla çəkin. Mühərrik soyuyandan sonra antifrizin genişləndirici bakdakı səviyyəsinə, sonra isə yağın şupla səviyyəsinə baxın: mühərrik isti olanda antifriz bakının qapağını açmayın.

Ağ tüstü qatıdırsa və antifriz səbəbsiz azalırsa, sürməyə davam etməyin: mühərrik qızıb qalovkaya daha ağır zərər verə bilər. Bu vəziyyətdə maşını təhlükəsiz yerdə saxlayın və servisə evakuatorla gətirin.

AzonAuto-da işə kompüter diaqnostikası ilə başlayırıq, bu 20 AZN-dir. Sonra farsunkaları stenddə yoxlayır, kompressiyanı ölçürük və nəticəyə görə səbəbi göstəririk. Hissə səbəb aydınlaşmadan dəyişilmir.