Avto elektrik ustası və kompüter diaqnostikası

Elektrik nasazlığı çox vaxt birdən yox, yavaş-yavaş özünü göstərir. Səhər starter tıqqıldayır, amma fırlanmır və maşın işə düşmür. Akkumulyator gecə ərzində boşalır. Bəzən check engine yanır, bəzən də paneldə bir-biri ilə əlaqəsi olmayan bir neçə işıq birdən yanır. Bu əlamətlərin hər biri ayrılıqda kiçik görünür, amma səbəbi çox vaxt eynidir: zəif kütlə, oksidləşmiş konnektor və ya lazım olduğu qədər doldurmayan generator.

Mərkəzi kilid və ya faralar işdən çıxırsa, nasazlıq maşın yuyulandan və ya yağışdan sonra çıxıb bir müddət sonra itirsə, bu da elektrik ustasının işidir. Su girmiş konnektor quruyanda problem "keçir", nəm qayıdanda yenə başlayır. Belə nasazlığı bir baxışda tapmaq çətindir, ona görə mümkünsə maşını problem özünü göstərən anda gətirin.

Xeyr. Kod hansı sistemin şikayət etdiyini deyir, səbəbi demir. Məsələn, "lambda sensoru" xətası sensordan, naqildən, kütlədən və ya hava sızmasından ola bilər. Ona görə AzonAuto-da kodları oxuyandan sonra canlı məlumatlara (live data) baxırıq, sensorları ossilloqrafla yoxlayırıq və səbəb təsdiqlənəndən sonra təmirə keçirik. Bütün markalar üçün diaqnostika avadanlığı, ossilloqraf və CAN analizatoru var.

Diaqnostikaya gələndə problemi mümkün qədər dəqiq danışın: nə vaxt olur, mühərrik soyuq olanda, yoxsa isti olanda, hansı sürətdə, hansı işıqlar yanır. Bu, səbəbi tapmağı sürətləndirir. Xəta kodlarını oxuyan kimi silmirik. Əvvəl səbəbi aradan qaldırır, sonra kodları təmizləyir və maşını yolda yoxlayırıq. İstəsəniz, nəticəni və görülən işləri yazılı veririk.

Diaqnostika mühərrikin sağlam olduğunu göstərirsə və güc artırmaq istəyirsinizsə, chip tuning səhifəsinə baxın. Mərhələlərin fərqini Stage 1, 2, 3 nədir yazısında izah etmişik. Problem DPF, EGR və ya AdBlue-dadırsa, DPF, EGR, AdBlue ləğvi səhifəsinə keçin.

Avtomobil diaqnostikası OBD2 skaneri ilə başlayır, amma orada bitmir. Skanerdən sonra canlı məlumatlara baxırıq, sensorların siqnalını ossilloqrafla ölçürük, CAN xəttini analizatorla yoxlayırıq. Lazım olanda avtomobilin zavod elektrik sxemini açıb xətti uc-uca izləyirik. Zəif kontaktı tapmağın ən dəqiq yolu isə yük altında gərginlik düşməsini ölçməkdir.

Bu ardıcıllıqla işləyirik ki, hissəni dəyişməzdən əvvəl səbəbi dəqiq bilək. Avtoelektrik ustası "gəl bunu dəyişək, görək keçir" deməməlidir. Ölçünün nəticəsi hansı naqilin, hansı konnektorun və ya hansı modulun günahkar olduğunu göstərməlidir. Diaqnostika bitəndən sonra nə ediləcəyini və qiymətini sizə deyirik, razılığınız olmadan işə başlamırıq.

Elektrik problemlərinin böyük hissəsi naqillərdən gəlir: sıçan yemiş naqillər, qəzadan sonra qopmuş xətlər, su dəymiş konnektorlar, düzgün qoşulmamış siqnalizasiya və maqnitola. Elektrik sxemi ilə xətti izləyir, qırılma və ya qısaqapanma yerini tapıb naqili bərpa edirik. Akkumulyatoru gecə ərzində boşaldan cərəyan sızmasını sığorta-sığorta ölçərək tapırıq.

Generator təmirinə ölçüdən başlayırıq. İşləyən mühərrikdə doldurma gərginliyinə (normada 13,8–14,7 V), yük altında düşməyə və dalğalanmaya (ripple) baxırıq. Dalğalanma çoxdursa, diod körpüsü, gərginlik aşağıdırsa, gərginlik tənzimləyicisi və ya köhnəlmiş fırçalar günahkardır, uğultu isə podşipnikdən gəlir. Sonra generatoru söküb rotoru və statoru yoxlayır, fırçalardan, diod körpüsündən, tənzimləyicidən və podşipniklərdən hansı köhnəlibsə, onu dəyişirik. Bir çox müasir avtomobildə (BMW, Mercedes-Benz, Volkswagen, Hyundai, Kia) tənzimləyicini beyin LIN xətti ilə idarə edir. Belə generatorlarda problem naqildə və ya kodlaşdırmada da ola bilər, onu da yoxlayırıq.

Akkumulyatoru yük altında test edirik, çünki çox vaxt "akkumulyator xarabdır" deyilən problem generatorun az doldurmasıdır. Əksinə də olur. Qocalmış akkumulyator generatoru daim yükdə saxlayır və onu vaxtından əvvəl sıradan çıxarır. Ona görə ikisini birlikdə yoxlayırıq və hansı hissənin dəyişilməli olduğunu ölçüdən sonra deyirik.

Açarı çevirəndə tıqqıltı gəlir, amma mühərrik fırlanmır. Starter boş fırlanır və mühərriki tutmur. Maşın bəzən işə düşür, bəzən yox. Belə hallarda starterə baxmaq lazımdır. Yoxlamanı akkumulyatoru və qida naqillərini ölçməkdən başlayırıq, çünki zəif kütlə və ya oksidləşmiş klemma starter xətası kimi görünür. Sonra starterin özünə keçirik: bendiksi (birləşdirici mufta), fırçaları, çəkici reləni, kollektoru və podşipnikləri yoxlayır, lazım olanı dəyişirik. Start-stop sistemli avtomobillərdə starter daha çox işləyir və daha tez köhnəlir, bu maşınlarda gücləndirilmiş hissələr qoyuruq.

Starterin idarəsi də elektrikdir: açar və ya start düyməsindən starter reləsinə qədər xətt, immobilayzerin icazəsi, avtomat karobkada seçici (P/N) sensoru. Starter sağlam çıxanda problem çox vaxt bu xəttdə olur və eyni diaqnostikada tapılır. Səbəb immobilayzerin açarı tanımamasıdırsa, bu artıq maşın açarı işidir.

Müasir avtomobildə onlarla modul CAN xətti üzərindən bir-biri ilə danışır. Xətt bir yerdə zədələnəndə, korroziya olanda və ya xarab modul xətti çökdürəndə bir neçə sistem birdən "itir". Xəttin harada pozulduğunu CAN analizatoru və ossilloqrafla dəqiq tapırıq. Xətti çökdürən modulun özünü necə bərpa etdiyimizi avtomobil beyni təmiri səhifəsində yazmışıq.

Hyundai və Kia-da ən çox kütlə nöqtələrinin zəifləməsi, konnektor oksidləşməsi, mərkəzi kilid modullarının nasazlığı ilə qarşılaşırıq. Toyota və Lexus-da elektrik nisbətən dözümlüdür, burada problemlər daha çox yaşla bağlıdır: qocalmış naqil izolyasiyası, generatorun gərginlik tənzimləyicisi, hibridlərdə isə əlavə akkumulyatorun zəifləməsi. Sonuncu bir-biri ilə əlaqəsiz görünən xətalar yaradır.

Mercedes-Benz və Volkswagen qrupunda (VW, Audi, Skoda, Seat) problem çox vaxt ayrıca hissədə yox, modullar arasındakı rabitədə olur: kuza modulları və Gateway, qapı və baqaj naqil dəstələrinin qırılması, su görmüş komfort modulu. Changan, BYD və Haval kimi Çin markalarında elektronika çoxdur, sxem və sənəd isə az yayılıb. Burada konnektorları bir-bir yoxlamaq və düzgün kodlaşdırmaq vacibdir. Marka hansı olursa olsun, əvvəl ölçürük, sonra təmir edirik.

Xeyr. Fara bloklarını (LED, ksenon) təmir etmirik, siqnalizasiya, arxa kamera, monitor və multimedia quraşdırmırıq. Amma sonradan qoşulmuş belə avadanlıq akkumulyatoru boşaldırsa və ya başqa sistemlərdə xəta yaradırsa, səbəbini diaqnostika ilə tapırıq: cərəyan sızmasını sığorta-sığorta ölçürük, səhv qoşulmuş naqili tapırıq.