5W-30, yoxsa 5W-40? Hansı maşına hansı yağ tökülməlidir?

Yağ qutusundakı 5W-30 və ya 5W-40 kimi işarə SAE J300 adlı beynəlxalq standartın kodudur. "W" qışı (winter) bildirir, W-dən əvvəlki rəqəm isə yağın soyuqda nə qədər axıcı olduğunu göstərir: rəqəm nə qədər kiçikdirsə, yağ soyuq mühərrikə bir o qədər tez çatır. Soyuq startda 5W-30 və 5W-40 eyni soyuq sinfin tələbini ödəyir, çünki hər ikisinin birinci rəqəmi eynidir.

Fərq W-dən sonrakı rəqəmdədir. Bu rəqəm yağın işlək temperaturda, təxminən 100°C-də nə qədər qalın qaldığını göstərir. 5W-40, 5W-30-dan isti mühərrikdə bir az daha qalındır. Yəni seçim əslində soyuqla yox, mühərrik qızandan sonrakı qalınlıqla bağlıdır.

Cavab həmişə eynidir: avtomobilin servis kitabçasının dediyi özlülük. Amma özlülük tək şərt deyil, ikinci şərt istehsalçının təsdiqidir (dopusk, approval). Hər avtomobil istehsalçısının öz təsdiq sistemi var: Mercedes-də MB 229 seriyası, BMW-də Longlife, Volkswagen qrupunda 504 və 507, General Motors-da dexos. Konkret nömrələri misallarla yağ dəyişmə səhifəsində vermişik. Benzinli yapon və koreya mühərrikləri üçün çox vaxt API SP (yeni qutularda API SQ) və ILSAC GF-6 (yeni qutularda GF-7) istənilir. DPF-li dizellərə isə az küllü, ACEA C sinfindən yağ lazımdır, bunu ayrıca saja filter yazısında izah etmişik.

Bir çox müasir mühərrik indi 0W-20 və ya 5W-30 istəyir, bir çox hibridə isə daha da duru, 0W-16 və ya 0W-20 lazımdır. Çin markalarında da belədir: Changan A05 kimi yeni mühərriklər çox duru yağ tələb edir. Öz maşınızın rəqəmini və təsdiqini üç yerdən öyrənə bilərsiniz: servis kitabçası, yağ doldurma qapağının içi, ya da bizə markanı, modeli və mühərriki (VIN varsa daha dəqiq) yazın.

Bu, tez-tez eşidilən fikirdir, amma həmişə doğru deyil. Bəzi servis kitabçalarında həqiqətən temperatur cədvəli olur və isti iqlim üçün ayrı özlülük göstərilir, əgər kitabçanız belə deyirsə, ona əməl edin. Belə cədvəl yoxdursa, tələb olunandan qatı yağ tökməyin: bu, "ehtiyat" deyil, mühərrikin işləmə tərzindən kənara çıxmaqdır.

Qatı yağ soyuq startda mühərrikə bir az gec çatır, bu da ilk saniyələrdə yağlanmanı zəiflədir. Yağ təzyiqi ilə işləyən fazalar sistemi (VVT) kimi qovşaqlar da gözlədiyi axıcılığı almayanda gecikmə göstərə bilər. Üstəlik, qatı yağ mühərrikin yağ yeməsini kəsmir, sadəcə əlaməti gizlədə bilər; bunu maşın niyə yağ yeyir yazısında ətraflı yazmışıq.

Bu üç söz yağın əsasının necə hazırlandığını göstərir. Tam sintetik yağın əsası kimyəvi sintez və ya dərin emalla alınır və temperatur dəyişəndə xüsusiyyətini daha yaxşı saxlayır, yarımsintetik onunla mineral yağın qarışığıdır, mineral isə neftdən birbaşa alınan ən sadə əsasdır. Praktikada əsas budur ki, yuxarıda sadalanan təsdiqlər (MB, VW, BMW, dexos) praktikada əsasən sintetik əsaslı yağlara verilir.

Ona görə qutuda "full synthetic" yazısına yox, üstündəki özlülük rəqəminə və təsdiq koduna baxın. Təsdiq varsa, yağ o mühərrik üçün lazımi keyfiyyətdən keçib, sözün özü isə satış üçündür.

Dəyişmə vaxtını yenə servis kitabçası deyir, kitabçanın ağır istismar saydığı şərtlər Bakıda adi haldır, ona görə çox vaxt ağır istismar cədvəlinə baxmaq lazımdır: tıxac, qısa məsafə, isti hava, taksi işi. Kitabçanın vaxta görə də dəyişməyi tələb etdiyini unutmayın, maşın az sürülsə belə.

Yağı düzgün seçmək təkcə mühərrikin özü üçün deyil. Turbo valı yalnız mühərrik yağı ilə yağlanır, ona görə yanlış özlülük və ya vaxtı keçmiş yağ ilk növbədə turboya zərbə vurur. Yağın necə dəyişildiyini, hansı filtrlərin gedəcəyini yağ dəyişmə səhifəsində yazmışıq, orada yağı maşının markası, ili və mühərrikinə görə seçirik.

Qutunun arxasında özlülükdən başqa standartlar (API, ILSAC, ACEA) və avtomobil istehsalçılarının təsdiqləri yazılır. Fərqə diqqət edin: «MB-Approval 229.51» və ya «VW 507 00» kimi rəsmi təsdiq yağın avtomobil istehsalçısı tərəfindən yoxlanıb təsdiqləndiyini göstərir. «Tələblərinə cavab verir» (meets, suitable for) yazısı isə yağ istehsalçısının öz iddiasıdır, rəsmi təsdiq deyil. Zəmanətdə olan maşın üçün rəsmi təsdiqli yağ seçin. Hansı yazının lazım olduğunu bilmirsinizsə, maşının markasını, ilini və mühərrikini WhatsApp-a yazın, yağ dəyişmə üçün düzgün yağı biz seçək.